Recente reacties

    This Is A Custom Widget

    This Sliding Bar can be switched on or off in theme options, and can take any widget you throw at it or even fill it with your custom HTML Code. Its perfect for grabbing the attention of your viewers. Choose between 1, 2, 3 or 4 columns, set the background color, widget divider color, activate transparency, a top border or fully disable it on desktop and mobile.

    This Is A Custom Widget

    This Sliding Bar can be switched on or off in theme options, and can take any widget you throw at it or even fill it with your custom HTML Code. Its perfect for grabbing the attention of your viewers. Choose between 1, 2, 3 or 4 columns, set the background color, widget divider color, activate transparency, a top border or fully disable it on desktop and mobile.
    Website Dorpsbelang Gaast|dorpsbelang@gaast.eu
    Loading...
    Dorp 2017-05-01T16:15:14+00:00

    Informatie over ons dorp Gaast.

    Gaast (zandige hoogte) ontleent zijn naam aan de hoge zavelige kleirug waarop het dorp en zijn directe omgeving liggen. Deze lichte verhoging in het landschap is een getijoeverwal, het restant van een schurende geul die mede verantwoordelijk was voor het grote landverlies dat in de late Middeleeuwen optrad langs de Friese Zuiderzeekust.

    Naburige nederzettingen als Workum en Hindeloopen, maar ook Stavoren lagen op deze rug en hebben zich geleidelijk aan landinwaarts verplaatst. Aan deze erosie van een zich gestaag uitbreidende Zuiderzee – waarvan de naam overigens in 1340 voor het eerst voorkomt – viel ook het beroemde Sint-Odulfusklooster te Stavoren ten prooi. Het werd in of kort voor 1415 naar een meer zuidoostelijk gelegen plek verplaatst.

    Aan de getijgeul herinnert de oeverwal, die vanaf de dertiende eeuw door een dijk werd beschermd. Op die oeverwal ontstond het streekdorpje, dat door Schotanus in 1664 wordt getypeerd als een lange streek ‘op het noord van de kerk’. Deze typering duidt, met de scherpe hoek die de dijk hier nog altijd maakt, op verlies van land ten zuiden van het dorp en een geleidelijk opschuiven van de bebouwing in noordwaartse richting. Ten noorden van het dorp heette het land de inlaag en wijst een oude dijkput op aardhaling ten behoeve van de dijkverzwaring. Zo dichtbij de zee heeft Gaast altijd de dreiging bij stormen gevoeld: in 1643 brak vlakbij de kerk de dijk door en in 1703 hield de dijk het maar net, maar toen vergingen 23, meest Hindelooper schepen bij Gaast.

    De Zuiderzeedijk bij Gaast was in de zestiende eeuw een onderdeel van het dijkgraafschap van Bolsward, een zeewerend waterschap, waarvan de naam gaandeweg veranderde in Wonseradeels Zuider (d.w.z. Zuidelijke) Zeedijken. Voor deze dijk tussen Makkum en Workum waren enkele naburige dorpen, Bolsward en een tweetal kloosters (Oege- en Oldeklooster) verantwoordelijk. In 1680 werd het aardwerk van de dijk – als een van de laatsten in Westergo – gemeen gemaakt. Wonseradeels Zuider Zeedijken ging in 1938 (Afsluitdijk!) op in het waterschap Westergo’s IJsselmeerdijken, dat in 1980 op zijn beurt opging in het waterschap Fryslan.

    In 1942 werd het drooggevallen zuidwestelijk van het dorp omkaad. Het kreeg de naam Jouke Sjoerdspolder,naar de dijkgraaf Jouke Sjoerds Gerbrandy, een broer van de befaamde oorlogspremier. In de jaren 1883-1884 werd de dijk verzwaard en 93 meter ingekort. Daarvoor was het nodig de parallelle dijkvaart te verplaatsen. Ten zuidoosten van het dorp vinden we het ‘sielan’ (zaad- of bouwland). Het is op een karakteristieke wijze verdeeld in lange, smalle percelen (strengen), haaks op de dorpsas. Deze zogeheten repelverkaveling is nog goed herkenbaar in een enkele sloot en in de kleurverschillen.

    Het Gaaster dorpsgebied was groter dan dit fraaie complex hooggelegen zavelig bouwland, dat begrensd werd door het water van de Gaaster Indijk. Buiten de bebouwde kom wonen al zeker sinds de 18de eeuw behoorlijk wat mensen aan weerszijden van de fraaie route van de Boerestreek en de daarnaast liggende Gaaster Nieuwe Vaart. Het is een fraaie route die in oostelijke richting naar en door het in 1876/’79 drooggelegde Parregastermeer voert. Naar het oosten liep het terrein geleidelijk af naar het in 1878 drooggemaakte Parregaaster Meer. Tussen het westen en het oosten van het dorpsgebied beliep het hoogteverschil bijna twee meter. Rond Wonneburen, in het oosten van het dorpsterritoir, wordt vanouds de rundveeteelt beoefend op zware knipkleigronden. Ten noordoosten van het dorp lag het Hoogveld, een in 1702 verdeeld meenschar, (gemeenschappelijke weidegrond, meent). Gaast maakte in die tijd kennelijk een periode van bloei in het agrarisch bedrijf door. Zo werd destijds de aan gene zijde van de Gaaster Indijk gelegen Pijpkaneelpolder omkaad, gevolgd door het eerder genoemde ‘sielan’ (Gaasterpolder) in 1719.

    Het lage land telde nog tot in het begin van deze eeuw talloze eendenkooien. Zij lagen in de trekbanen van vele watervogels langs de Zuiderzeekust. Gaast was in de zeventiende eeuw en daarna ‘leeftochtich van Meer ende Zeevisch’, aldus Schotanus, en telde veel kleine landgebruikers. Deze zullen, zoals gebruikelijk was langs de Zuider- en Waddenzee, hun agrarische bedrijvigheden met de visserij hebben gecombineerd.

    Noorderbreedte, 97308, Gaast (In Vogelvlucht), Meindert Schroor.

    Translate »